Poznajemy drzewa i krzewy

Wierzba

O drzewie

Wielka różnorodność gatunków i odmian wierzb sprawia, że często nie jest łatwo określić przynależność do gatunku. W Polsce, z tego rodzaju, w stanie dzikim jest aż 26 gatunków rodzimych, co najmniej 3 obce zadomowione, a oprócz nich duża liczba mieszańców; najczęściej spotykamy wierzbę szarą (czyli łozę), iwę oraz wierzbę białą i kruchą. Wierzby drastycznie przycinane (ogławiane) tworzą głowiaste formy – ich szpalery stanowią nieodłączny element krajobrazu rozległych dolin rzecznych i nadmorskich terenów depresyjnych (jak np. Żuławy Wiślane) środkowej i zachodniej Europy. 

Pokrój

I tu zaznacza się wśród gatunków wierzb ogromna zmienność: od karłowatych krzewinek (np. wierzba alpejska), przez krzewy (łoza, wierzba purpurowa, czyli wiklina), niskie drzewka (iwa), po wysokie drzewa wierzby białej i kruchej, o grubych pniach. 

Kora

Kora wierzb jest różnej barwy u poszczególnych gatunków, a m.in. ciemnoszara, brunatna, żółta,  z wiekiem pęka, tworząc wyraźne żłobienia. Zawiera substancje wykorzystywane w lecznictwie (np. kwas salicylowy), znane od tysięcy lat i wykorzystywane w przemyśle farmaceutycznym.

Liście

Pojedyncze, o bardzo zmiennym kształcie, w zależności od gatunku, najczęściej podłużne, o wrzecionowatym lub lancetowatym kształcie, u wielu wierzb pokryte włoskami, jak m.in. wierzby białej. U wierzby iwy są szerokojajowate lub eliptyczne i od spodu pokryte szarawym filcem. Liście wierzb mają krótkie ogonki, a wiele gatunków miewa też u ich nasady przylistki. Ważnymi cechami rozpoznawczymi są u wierzb brzegi liści, które mogą mieć charakterystyczne ząbkowanie, być całobrzegie lub podwinięte.

Kwiaty

Drobniutkie kwiaty wierzb, zebrane w kotkowate kwiatostany, mimo swej niepozorności lubiane są przez owady. Popularne bazie – ludowy symbol wiosny – to właśnie nierozwinięte jeszcze kwiatostany wierzb, przede wszystkim wierzby iwy, posiadającej kotki jajowate i najbardziej okazałe spośród naszych wierzb. Niektóre gatunki wierzb są dwupienne – wówczas spotykamy ich okazy posiadające albo tylko kwiaty męskie, albo wyłącznie kwiaty żeńskie.

Owoce

Drobne torebki, w których ukryte są nasiona z białym puchem, podobnie, jak u topoli. Koniec torebki pęka na pół, wywija się na zewnątrz, co umożliwia wysypywanie się wierzbowych nasion, rozwiewanych następnie przez wiatr.

Ciekawostki

Cechą wierzb jest duża zdolność tworzenia odrośli, także na ściętych pniach, i wielka łatwość rozmnażania większości gatunków z sadzonek – nawet niewielkie gałązki, które wpadły do wody, czy wetknięto je w wilgotną glebę, mogą dać początek dużym drzewom. 
Wierzbowe gałązki, zwane popularnie wikliną, są od pradziejów surowcem do wyrobu mioteł, koszy i  koszyków oraz innych przedmiotów, a nawet mebli (jak np. kołyski, fotele).
Dwa gatunki wierzb są w Polsce objęte ochroną gatunkową: wierzba lapońska i wierzba borówkolistna.
Kilkuletnie gałęzie – odrosty ogławianych wierzb – przeznaczano w przeszłości głównie na faszynę, wykorzystuje się je także na opał, albo wcześnie wiosną sadzi je, jako tzw. żywokoły – jest to bardzo stara metoda mnożenia wierzb.
Obecnie kilka gatunków szybko rosnących wierzb sadzi się, dla uzyskania surowca energetycznego – do palenia w specjalnie przystosowanych, wydajnych piecach (tzw. „wierzby energetyczne”), mogących m.in. służyć do uzyskiwania energii elektrycznej. Jest to jedna z alternatywnych form uzyskiwania tzw. energii odnawialnej. Niestety, na plantacjach takich wierzb stosuje się znaczne ilości nawozów i pestycydów; ich większe powierzchniowo obszary szpecą krajobraz.

Sprawdź ile się nauczyłeś

Zachęcamy do korzystania z testów online sprawdzających zdobytą wiedzę o drzewach i krzewach.
Przygotowaliśmy tryb nauki i tryb testu (ograniczenie czasowe).
Życzymy powodzenia :)
 

Przejdź do góry strony