Poznajemy drzewa i krzewy

Jesion

O drzewie

Jesion jest drzewem rosnącym na siedliskach wilgotnych; najczęściej występuje nad rzekami – w lasach łęgowych, m.in. razem z olszą czarną. Ze względu na cenne drewno był wybiórczo wycinany, dlatego współcześnie drzewostany łęgów jesionowo-olszowych często pozbawione są jesionu. Jesion wyniosły jest niezwykle zmienny, pod względem szeregu różnych cech. Posiada największy zasięg korzeni bocznych, spośród wszystkich rodzimych gatunków drzew.

Pokrój

Samo określenie gatunku: "wyniosły" nawiązuje do  wysokiej, regularnej i strzelistej sylwetki, dzięki której bywa on czasami uważany za "arystokratę wśród drzew".  Pień jesionu wyniosłego jest  gruby, prosty, a korona luźna i prześwitująca. Oczywiście, drzewa rosnące w wolnej przestrzeni posiadają bardziej krępą i rozłożystą sylwetkę, a ich konary mogą być potężniejsze. Starsze osobniki są najszersze w obrębie wierzchołka korony.

Kora

Kora jest jasnoszara, z czasem wykształcająca sieć płytkich, krzyżujących się bruzd. 

Liście

Nieparzystopierzasto złożone liście składają się  z 9-13 listków i są osadzone na gałązkach nakrzyżlegle. Listki są wąskoeliptyczne, na końcu zaostrzone, jasne- do ciemnozielonych (duża zmienność w zależności od osobnika), nagie (z wyjątkiem środkowego nerwu na spodzie), prawie siedzące. Brzeg listka jest ostro piłkowany.

Kwiaty

Jesion wyniosły przedstawia pełną skalę przejść od dwupienności do jednopienności. Niektóre drzewa zmieniają płeć co sezon, u innych tworzą się jednocześnie kwiaty i męskie i żeńskie, jeszcze inne wytwarzają kwiaty obupłciowe. Kwiaty zebrane w gęste, wiechowate kwiatostany, tworzą się na szczytach jednorocznych pędów. Pojedyncze kwiaty są bardzo drobne i niepozorne, nie posiadają w ogóle okwiatu (ani korony, ani kielicha). Jesion zaczyna kwitnienie zanim rozwiną się liście – na przełomie marca i kwietnia.

Owoce

Pojedyncze, języczkowate skrzydlaki, zebrane w gęste owocostany, są tworzone w bardzo dużych ilościach. Każdy owoc składa się z jednonasiennego, płaskiego orzeszka, opatrzonego języczkowatym skrzydełkiem, wąsko zaostrzonym u podstawy i łagodnie zaokrąglonym przy końcu. Kolor skrzydlaków w młodości intensywnie zielony, następnie żółtawy, po dojrzeniu –  jasnobrązowy. Owoce dojrzewają na przełomie sierpnia i września, a okres ich opadania z drzewa trwa często nawet przez całą zimę i część wiosny. Opadają lecąc skośnym lotem i wirując. 

Pędy

Pąki wierzchołkowe są szerokie, na szczycie najczęściej zaostrzone, czasami również zaokrąglone, większe od pąków bocznych. Łuski pąków bardzo charakterystyczne, matowo czarne, przeważnie z brązowymi brzegami.

Ciekawostki

Jesion wyniosły należy do rodzimych drzew najpóźniej rozwijających liście na wiosnę (na niżu – w drugiej połowie maja, w górach – na początku czerwca). Jest to związane z ich dużą wrażliwością na niskie temperatury (sposób „obrony” przed wiosennymi przymrozkami). Liście jesionu wcześnie opadają (niekiedy nagle – w ciągu 1-2 dni), często bez przebarwiania się.
Jesiony, które w danym roku owocowały, mają zawsze mniejsze przyrosty drewna od tych, które produkowały jedynie kwiaty męskie.
Zwykle jesiony żyją 200-300 lat, ale mogą osiągać wiek 800 lat, dorastać do ponad 50 m, a ich pnie mogą mieć ponad 2 m średnicy. 
Ludy, zamieszkujące w czasach prehistorycznych środkową i północną Europę, właśnie z jesionem związały najwięcej legend i wierzeń o charakterze magicznym. Było to m.in. święte drzewo Skandynawów i zarazem ich centrum świata; również dla Słowian było to drzewo o wielkiej mocy, m.in. leczniczej, stąd jesiony były od niepamiętnych czasów chętnie sadzone przy domostwach.

Sprawdź ile się nauczyłeś

Zachęcamy do korzystania z testów online sprawdzających zdobytą wiedzę o drzewach i krzewach.
Przygotowaliśmy tryb nauki i tryb testu (ograniczenie czasowe).
Życzymy powodzenia :)
 

Przejdź do góry strony